اوزبیکستان، افغانستان اوچون تینجلیک خلق اراکنفرانسیگه میزبانلیگ قیله دی

0
934

اولکه میز اوروش النگه لریده یانیب، خلقیمیزنینگ فغان و ناله سی کوکلرگه کوتریله یاتگن ییللرده، افغانستان خلقی آوازینی برچه جهان خلقیگه ییتکزیش اوچون برچه امکانیتلردن فایده لنیب فعالیت آلیب بارگن یگانه مملکت اوزبیکستان دولتی ایدی.

اوزاق مدتلی قوشنیچیلیک، چوقور تاریخی ومدنی علاقه لر و باشقه اونلب مشترک تامانلر، افغانستان واوزبیکستان بو ایکی دوست دولتنی بیربیری بیلن باغلب توره دی.

اوزبیکستان خلقی و دولتی هر قندی شرایطده تینچلیک که قره تیلگن سیاست نینگ تمثیلچیسی بولیب کیلگن. بو اورینده مین بیر تاریخی حادثه نی ایسله تیب اوتماقچیمن.

۱۹۶۵ ییل هندوستان و پاکستان دولتلری آره سیده یوز بیرگن قانلی اوروش کون ساین اوج آلیب، اولیم اژدهاسی یوزلب آدملرنی اوز کامیگه تارتیب، عایله لرنی خانه ویران قیلماقده ایدی.

دنیا مقیاسیده ۲نچی جهان اوروشیدن کیین اینگ بویوک اوروشلردن بیری حسابلنگن بو فاجعه لی حادثه نی توخته تیش هیچ کیم نینگ قولیدن کیلمیدیگن بیر حالتده، اوزبیکستان اتاقلی رهبری شرف رشیدوف تشبثی بیلن هند ملی کانگرسی رهبری، هندوستان باش وزیری لال بهادر شاستری و پاکستان پریزیدنتی ایوب خان، ایکی دولت آره سیده تینچلیک بوییچه مذاکره اوتکزیش اوچون تاشکینت گه دعوت قیلیندی.

بو تشبث هندوستان باش وزیری جواهر لال نهرو، سوکارنو و جمال عبدالناصر اشتراکیده یوزه گه کیلگن باندونگ کنفراسی وعدم تعهد (طرفسیزلیک) سیاستی اصول لریگه ماسلشتیریلگن ایدی.

رشیدوف رهبرلیگیده هر ایککی تامان هیئتلری آره سیده بولیب اوتگن مذاکره لر نتیجه سیده اوروشنی توخته تیش بوییچه کیلیشوواساسیده تاشکینت شرطنامه سی دیب اتلگن تاریخی حجتگه قول قوییلدی و انچه مدتدن بیری پاکستان و هندوستان خلقلرینی ایزیب کیله یاتگن قانلی اوروشگه چیک قوییلدی. افسوس که تینچلیک شرطنامه سیگه قول قوییلگندن بیرکون کیین هندوستان باش وزیری لال بهادرشاستری یورک خسته لیگی سببلی ۱۹۶۶ ییل ۱۱ جنوری تاشکینت شهریده حیاتدن کوزیومدی. اوزبیکستان دولتی بو تینچلیک ایلچیسینی اعزازلب، تاشکینت کوچه لریدن بیریگه اونینگ نامینی بیردی و هیکلینی اورنتدی.

ش. رشیدوف افغانستان خلقی نینگ دوستی صفتیده، اولکه میزگه تورلی ساحه لرده یاردم کؤرستگن. «ننگرهار» ولایتیده «درونته» سوو آمباری و سوغاریش کانالی قوریلیشی بیلن، اؤتتیز مینگ هکتارییردن عبارت بؤلگن سیتروس میوه لری ییتوشتیریله دیگن فارملر وجودگه کیلدی. بو ییرلرنی آبادانلشتیریش، ایکیلگن کؤچتلرنی ثمرگه ییتیشتیریش، ییللر دوامیده جزیره مه آفتابده اؤزبیک متخصصلری نینگ تؤختاوسیز محنت و بیلمدانلیگی طفیلی عمل گه آشیریلدی. نتیجه ده یم- یشیل باغلر وجود گه کیلیب، جزیره مه چؤللرنی جنت سیمان باغلرگه ایلنتیردی، جلال آبادنینگ چیدب بؤلمس ایکولوگیه سینی معتدل حالتگه کیلتیردی و بو کتته انشآتلرطفیلی جلال آبادده زیتون فارملری واونینگ کانسیروه زوادی وجودگه کیلدی.

ش. رشیدوف تشبثی بیلن کابلده اجتماعی فنلر انستیتوتی نینگ گؤزل اولکن بناسی، اؤزبیک معمارچیلیگی اسلوبیده قوریلیب، افغانستان خلقی گه ساوغه قیلیندی. بو چیرایلی اوچ قبتلی بنا، اوچته کتته یاتاق خانه، کتته درس خانه، گؤزل زمانوی اپره تلربیلن جهازلنگن کینگ علمی کنفرانس زالی و تورلی اودیتوریه لردن عبارت بؤلیب، اؤزبیکستان رنگلی مرمر تاشلری بیلن بیزه تیلگن.
شونینگدیک تاریخ جریانیده بیرینچی مرته امودریا ایککی قیرغاغینی بیر- بیریگه اولشتیرگن اولکن دوستلیک کؤپریگی (حیرتان کؤپریگی) ش. رشیدوف تشبثی بیلن بنیاد ایتیلدی.
دوستلیک رمزی بؤلگن کؤپریک آچیلیش مراسمیده شرف اکه شخصاً اؤزلری اشتراک ایتیب، افغانستان خلقی تامانیدن کؤپ حرمت و اعزاز بیلن کوتیب آلیندی.

شرف رشیدوف« آسیا – افریقا یازووچیلری خلق ارا انجمنی» و شونینگدیک « آسیا- افریقا و لاتین امیریکه سی کینا فستیوالی » گه اساس سالگن ایدی. خلق ارا انجمن هر ایککی ییلده بیر مرته ایکی بویوک قطعه دن مهمان بولیب کیلگن مشهور یازووچیلر و شاعرلر ییغیلیشی نینگ گواهی بولردی، اولر انسان سیورلیک و تینچلیک غایه لرینی اوزلری بیلن آلیب کیتردی. افغانستانلیک مشهور شاعرخلیل الله خلیلی انجمن نینگ دایمی اشتراکچیسی ایدی.

مستقللیکدن کیین هم اوزبیکستان خلقی و دولتی، منطقه ده اوروش خوفی نینگ آلدینی آلیش مقصدیده، قوشنی مملکت افغانستانده دوام ایتیب کیله یاتگن اوروشگه خاتمه بیریش یولیده برچه امکانیتلردن فایده لنیب تینیمسیز سعی و حرکتلر قیلیب کیلدی.

شو ا‌ۉرینده ۱۹۹۹ ییل، ۱۹- ۲۰- جولایده افغانستانده اوروشیب تورگن تامانلر وکیللری، خصوصاً، «طالبان» همده‌ افغانستان نینگ قۉشنی مملکتلری تشقی ایشلر وزیرلری اۉرین‌ باسرلری، روسيه و امریکا قۉشمه‌ شتتلری اشتراکیده تاشکېنتده اسلام کریموف تشبثی بیلن «۶+۲» ملاقات گروهی ییغیلیشی بۉلیب اۉتگنلیگینی اېسله‌ تیب اۉته میز.

مذاکره ‌لر یکونیده افغانستانده‌گی ماجرالرنی تینچ یۉل بیلن حل اېتیش یوزه ‌سیدن تاشکېنت دېکلاراتسیه سی قبول قیلیندی. افسوس که، ۲۰۱۱- ییل ۱۱- سپتمبرده اقشده صادر اېتیلگن تروریستیک حرکتدن سۉنگ، «۶+۲» گروهی فعالیتی توختب‌ قالگن اېدی.

اوزبیکستان دولتی کریموف رهبرلیگیده باش وزیر میر ضیایف همکارلیگی بیلن اوزبیکستان و اورته آسیاده تینچلیکنی سقلب قالیش بیلن بیرگه، فونده مینتلیستیک حرکتلر یاییلیشی آلدینی آلیشده تاریخی رول اوینه دی.

۲۰۱۶ ییل شوکت میر ضیایف اوزبیکستان دولتی پریزیدنتی ایتیب سیلنگندن کیین دولت نینگ ایچکی و تشقی سیاستیده تاریخی اهمیتگه ایگه بولگن کتته اوزگریشلر یوز بیره باشله دی. افغانستان و اوزبیکستان دوستانه مناسبتلری ینگی باسقیچگه کوتریلدی. مملکت اقتصادیاتی بوییچه جهانی گلوبل لشوو دوریده زمان طلبلرینی نظرده توتگن حالده ریفورمه لر اوتکزیش کون دستوریده قوییلدی، فقرالرحیاتی سطحینی کوتریش، ولوته المشووینی ایرکینلشتیریش، توریزم صنعتینی رواجلنتیریش مقصدیده ویزه آلیش شرطلرینی یینگیل لشتریش و باشقه کوپ ساحه لرده مهم اوزگریشلرعملگه آشیریلدی. «خلق بیلن ملاقات و انسان منفعتلری ییلی» دیب اتلگن ۲۰۱۷ ییلده یوکسک دولت اورینلریدن باشلب، اینگ قویی اداره لرگه چه آلیب باریلگن اصلاحاتلر، فقرالرحیاتیده ییغیلیب قالگن کوپ معمالرنی ییچیب بیریش اوچون امکان یره تیب بیردی و خلقنی دولت بیلن یقینلشتیردی.

بیزنیسمینلرگه یاردم و سرمایه یاتقیزیش پروسیجرینی یینگیللشتیرش، ویزه و سالیق معالرینی حل قیلیشگه قره تیلگن تدبیرلر، چیت ایلدن کتته سرمایه لرکیریب کیلیشی اوچون مناسب شرایط یره تیب بیردی.

اوزبیکستان کنستیتوتسیه سی نینگ ۱۷ ماده سیده بیلگیلب قوییلگن دولت تشقی سیاستینی خلاقانه شکلده عملگه آشیریش بوییچه شوکت میرضیایف کنسیپسیه سی نینگ اساسی یونلیش لریدن بیری منطقه ده گی دولتلر بیلن دوستانه مناسبتلرنی کوچیتیریش و رواجلنتیریش و منطقه ده تینچلیکنی سقلش مسئله سی دیب قبول قیلینگن. شو کنسیپسیه اساسیده افغانستان بیلن دوستانه مناسبتلرو تورلی ساحه لرده همکارلیک کوچه یب بارماقده. افغانستانده اوزبیک تیلینی اوقیتیش بوییچه عالی سویه ده کدرلر تربیه لش اوچون شو ییل نینگ ۲۱ جنوری کونی ۱۰۰ ته محصلنی پریزیدنت شوکت میرضیایف تشبثی بیلن ترمذده تشکیل ایتیلگن و افغانستان فقرالرینی اوقیتیشگه مولجل لنگن اوقوو یورتیده قبول قیلیش، ایکی مملکت آره سیده سملوتلر قتنشینی یولگه قوییش و مزاردن هرات گه چه تارتیله دیگن تیمیر یول پروٰژه سینی عملگه آشیریش بوییچه کیلیشوو، افغانستان دولتی بیلن امضالنگن ۲۰ دن آرتیق یقین همکارلیک حجتلری و بشقه بیرقتار کیلیشوولراوشبوسیاست نینگ ثمره سیدیر.

افغانستانده ۴۰ ییلدن بویان دوام ایتیب کیله یاتگن دهشتلی اوروشنی قورال ایشله تیش یولی بیلن ایمس، بلکه مصالحه یعنی مذاکره آرقه لی توخته تیش مفکوره سی، مذکور کنسیپسیه نینگ مهم یونلیشلریدن بیرینی تشکیل ایته دی.

اۉزبېکستان افغانستان معماسینی حل قیلیشده اۉزی نینگ مقصد و پرینسیپل موقفیگه صادق قالماقده. اۉزبېکستان افغانستانده‌گی وضعیتنی برقرارلشتیریشگه کۉمک بېریشده تینچلیک ‌سېور لایحه‌لرنی عملگه آشیریش، قۉشنی دولت نینگ اوزاق مدتلی اوروشدن ویران بۉلگن اقتصادیاتینی تیکلشده اشتراک اېتیش آرقه‌لی اۉز قطعیتینی نمایش قیلیب تورگن.

اۉزبېکستان پرزیدنتی منطقوي همده‌ خلق‌ارا خوفسیزلیکنی تأمینلشده افغانستانده تینچلیک و برقرارلیک اۉرنه‌ تیش نینگ ستراتېژیک اهمیتینی انابتگه آلیب، اېنگ یوقاری مرتبه ‌لی منبرلردن توریب، جهان افکار عامه‌ سی نینگ اعتبارینی افغانستان ماجراسینی حل قیلیش ضرورتیگه قره‌تیب کیلماقده. خصوصاً، شوکت میرضياېف ۲۰۱۷ ییل نینگ سپتمبر آییده بمت باش اسامبله سی نینگ ۷۲- ییغیلیشیده، م ه ت دولت رهبرلری کېنگشی مجلسیده، همده‌ ۲۰۱۷- ییل نینگ نوامبر آییده سمر‌قند شهر‌یده بولیب اۉتگن «مرکزي آسیا: یگانه‌ تاریخ و عمومي کېله‌جک، برقرار رواجلنیش و ترقیات یۉلیده ‌گی همکارلیک» موضوعیده‌ گی خلق‌ارا کنفرانسده سۉزلگن نطقیده «افغانستان معماسینی تینچلیک یولی بیلن حل قیلیش ضرورلیگینی تاکیدلگن ایدی.

شونینگدیک ۲۰۱۸ ییل، ۱۹ جنوری کونی نیویارکده بۉلیب اۉتگن ب م ت خوفسیزلیک کېنگشی نینگ مرکزي آسیا و افغانستان مسئله لریگه بغیشلنگن محاکمه ‌لریده اۉزبېکستان تامانی جاری ییل مارچ آیی نینگ آخریده تاشکینتده «افغانستان — تینچ کېله‌جک سری یۉل» موضوعیده تشقی ایشلر وزیرلری اشتراکیده خلق ارا کنفرانس اۉتکزیلیشینی معلوم قیلدی.

بو خلق‌ارا کنفرانس افغانستانده‌گی تینچلیک مذاکره‌ لری نینگ اساسي تمایللرینی موافقلشتیریش، افغانستان حکومتی همده‌ قوراللی مخالفت اۉرته ‌سیده مذاکره ‌لر آلیب باریش میکانیزمینی ایشلب چیقیش، مذاکره‌ لر جریانینی قۉللب- قوّتلش اوچون خلق‌ارا قۉشمه‌ تدبیرلرنی موافقلشتیریشنی اۉز آلدیگه مقصد قیلیب قۉیگن. تاشکینت کنفرانسی نینگ ثمره‌ دارلیگی و نتیجه‌ دارلیگینی تأمینلش مقصدیده ب م ت باش کاتبی انتونیو گوتېرریش، ب م ت باش کاتبی نینگ افغانستانده‌گی مخصوص وکیلی ته‌ده ‌میچی یمه ‌‌ماتا، اروپا اتفاقی نینگ تشقی ایشلر و خوفسیزلیک مسئله ‌لری بۉییچه‌ عالي وکیلی فېدېریکه ماگیرینی، شونینگدېک، روسيه، ختای، امیریکه، هند، اېران، پاکستان، تورکيه، سعوديه عربستانی همده‌ مرکزي آسیا مملکتلری نینگ تشقی ایشلر اداره ‌لری رهبرلری قتنه ‌شیشی کوتیلماقده.

تاشکېنتده بۉلیب اۉتیشی کوتیله‌ یاتگن کنفرانس تشبثی افغانستانده‌گی وضعیتنی حل اېتیش جریانیگه جلب قیلینگن کۉپلب دولتلراینیقسه روسیه و امریکه قوشمه شتتلری تامانیدن قۉللب- قوّتلنماقده.

اۉزبېکستان پرزیدنتی شوکت میرضيایف گه امریکا قۉشمه‌ شتاتلری پرزیدنتیدن جاري ییل ۲۶-۲۷ مارچ کونلری تاشکېنت شهریده بۉلیب اۉته‌ دیگن افغانستان بۉییچه‌ خلق‌ارا کنفرانس حقیده کیلگن مکتوبده اۉزبېکستان پرزیدنتی نینگ منطقوي یانده شووگه دایر تشبثی قۉللب- قوّتلنگن.

اوزبیکستان تشقی ایشلری وزیری عبدالعزیز کاملوف روسیه تشقی ایشلروزیری سیرگی لاوروف بیلن اوچره شووده اولکه میز افغانستان اوچون اوتکزیله دیگن تینچلیک کنفرانسی اوچون برچه تیارگرلیکلرنی کوریب بولگن دیدی. او بو ییغینگه قتنه شیش اوچون اوزبیکستان چین، امریکه، اوروپا بیرلیگی، ب م ت دن هم دعوت قیلگن دیدی. اونینگ تاکیدلشیچه سعودی عربستانی، بیرلشگن عرب امیرلیکلری، تورکیه هم دعوت بولگن. بو کنفرانسده افغانستان، پاکستان، ایران وهند هم اشترک ایته دی. اونینگ ایتیشیچه کنفرانس تشقی ایشلر وزیرلری سویه سیده اوتکزیله دی.

فبروری آیی نینگ آخرلریده اوزبیکستان تشقی ایشلر وزیری عبدالعزیز کاملوف، تاشکینت کنفرانسیگه اشتراک ایتیش اوچون مسکو، واشنگتن، پیکن، ب م ت، و اوروپا بیرلیگیگه دعوتنامه لر جونه تیلگن، بو ییغین ۲۶-۲۷ مارچده تشقی ایشلر وزیرلری سویه سیده اوتکزیله دی دیگن ایدی..

ع. کاملوف ۲۲ دلو کونی تهرانده ایران اسلام ریسپوبلیکه سی رئیسی حسن روحانی بیلن اوچره شووده باشقه تیگیشلی مسله لر جمله سیده روحانی، افغانستان تینچلیگی بوییچه شو ییل مارت آییده ییغیلیش اوتکزیش بوییچه اوزبیکستان ابتکارینی قوللب قوتله دی.

رسانه لر اتیشیچه تاشکینت خلق ارا کنفرانسیده اوزبیکستان و افغانستان دولتلری پریزیدنتلری اشتراک ایتیب سوزگه چیقه دیلر.

یقینده افغانستان اداره لری قوشنی اولکه گه اوزبیکستان تمانیدن یاردم صفتیده جونتیلگن ۲۵ ته شهر افتوبوسی و اوچته تراکتورنی قبول قیلیب آلدیلر.

خلاصه قیلیب ایتیش ممکن که قوشنی دولتلر اینیقسه افغانستان اسلام دولتی بیلن همکارلیکنی کینگیتیریش و بو اولکه ده کوپ ییللر دوام ایتیب کیلگن اوروشلرگه خاتمه بیریشگه قره تیلگن اوزبیکستان دولتی نینگ جسارتلی تشبثی بیلن تاشکینتده اوتکزیله دیگن تینچلیک خلق ارا کنفرانسی، برچه اشتراک ایته دیگن دولتلر ورسانه لر تمانیدن ایجابی بهالنیب کیلماقده و بوتون منطقه ده تینچلیک و خوفسیزلیکنی تامینلش یولیده قوییلگن بیرتاریخی قدم حسابلنه دی.

اولکه میز اوروش النگه لریده یانیب، خلقیمیزنینگ فغان و ناله سی کوکلرگه کوتریله یاتگن ییللرده، افغانستان خلقی آوازینی برچه جهان خلقیگه ییتکزیش اوچون برچه امکانیتلردن فایده لنیب فعالیت آلیب بارگن یگانه مملکت اوزبیکستان دولتی ایدی.

اوزاق مدتلی قوشنیچیلیک، چوقور تاریخی ومدنی علاقه لر و باشقه اونلب مشترک تامانلر، افغانستان واوزبیکستان بو ایکی دوست دولتنی بیربیری بیلن باغلب توره دی.

اوزبیکستان خلقی و دولتی هر قندی شرایطده تینچلیک که قره تیلگن سیاست نینگ تمثیلچیسی بولیب کیلگن. بو اورینده مین بیر تاریخی حادثه نی ایسله تیب اوتماقچیمن.

۱۹۶۵ ییل هندوستان و پاکستان دولتلری آره سیده یوز بیرگن قانلی اوروش کون ساین اوج آلیب، اولیم اژدهاسی یوزلب آدملرنی اوز کامیگه تارتیب، عایله لرنی خانه ویران قیلماقده ایدی.

دنیا مقیاسیده ۲نچی جهان اوروشیدن کیین اینگ بویوک اوروشلردن بیری حسابلنگن بو فاجعه لی حادثه نی توخته تیش هیچ کیم نینگ قولیدن کیلمیدیگن بیر حالتده، اوزبیکستان اتاقلی رهبری شرف رشیدوف تشبثی بیلن هند ملی کانگرسی رهبری، هندوستان باش وزیری لال بهادر شاستری و پاکستان پریزیدنتی ایوب خان، ایکی دولت آره سیده تینچلیک بوییچه مذاکره اوتکزیش اوچون تاشکینت گه دعوت قیلیندی.

بو تشبث هندوستان باش وزیری جواهر لال نهرو، سوکارنو و جمال عبدالناصر اشتراکیده یوزه گه کیلگن باندونگ کنفراسی وعدم تعهد (طرفسیزلیک) سیاستی اصول لریگه ماسلشتیریلگن ایدی.

رشیدوف رهبرلیگیده هر ایککی تامان هیئتلری آره سیده بولیب اوتگن مذاکره لر نتیجه سیده اوروشنی توخته تیش بوییچه کیلیشوواساسیده تاشکینت شرطنامه سی دیب اتلگن تاریخی حجتگه قول قوییلدی و انچه مدتدن بیری پاکستان و هندوستان خلقلرینی ایزیب کیله یاتگن قانلی اوروشگه چیک قوییلدی. افسوس که تینچلیک شرطنامه سیگه قول قوییلگندن بیرکون کیین هندوستان باش وزیری لال بهادرشاستری یورک خسته لیگی سببلی ۱۹۶۶ ییل ۱۱ جنوری تاشکینت شهریده حیاتدن کوزیومدی. اوزبیکستان دولتی بو تینچلیک ایلچیسینی اعزازلب، تاشکینت کوچه لریدن بیریگه اونینگ نامینی بیردی و هیکلینی اورنتدی.

ش. رشیدوف افغانستان خلقی نینگ دوستی صفتیده، اولکه میزگه تورلی ساحه لرده یاردم کؤرستگن. «ننگرهار» ولایتیده «درونته» سوو آمباری و سوغاریش کانالی قوریلیشی بیلن، اؤتتیز مینگ هکتارییردن عبارت بؤلگن سیتروس میوه لری ییتوشتیریله دیگن فارملر وجودگه کیلدی. بو ییرلرنی آبادانلشتیریش، ایکیلگن کؤچتلرنی ثمرگه ییتیشتیریش، ییللر دوامیده جزیره مه آفتابده اؤزبیک متخصصلری نینگ تؤختاوسیز محنت و بیلمدانلیگی طفیلی عمل گه آشیریلدی. نتیجه ده یم- یشیل باغلر وجود گه کیلیب، جزیره مه چؤللرنی جنت سیمان باغلرگه ایلنتیردی، جلال آبادنینگ چیدب بؤلمس ایکولوگیه سینی معتدل حالتگه کیلتیردی و بو کتته انشآتلرطفیلی جلال آبادده زیتون فارملری واونینگ کانسیروه زوادی وجودگه کیلدی.

ش. رشیدوف تشبثی بیلن کابلده اجتماعی فنلر انستیتوتی نینگ گؤزل اولکن بناسی، اؤزبیک معمارچیلیگی اسلوبیده قوریلیب، افغانستان خلقی گه ساوغه قیلیندی. بو چیرایلی اوچ قبتلی بنا، اوچته کتته یاتاق خانه، کتته درس خانه، گؤزل زمانوی اپره تلربیلن جهازلنگن کینگ علمی کنفرانس زالی و تورلی اودیتوریه لردن عبارت بؤلیب، اؤزبیکستان رنگلی مرمر تاشلری بیلن بیزه تیلگن.
شونینگدیک تاریخ جریانیده بیرینچی مرته امودریا ایککی قیرغاغینی بیر- بیریگه اولشتیرگن اولکن دوستلیک کؤپریگی (حیرتان کؤپریگی) ش. رشیدوف تشبثی بیلن بنیاد ایتیلدی.
دوستلیک رمزی بؤلگن کؤپریک آچیلیش مراسمیده شرف اکه شخصاً اؤزلری اشتراک ایتیب، افغانستان خلقی تامانیدن کؤپ حرمت و اعزاز بیلن کوتیب آلیندی.

شرف رشیدوف« آسیا – افریقا یازووچیلری خلق ارا انجمنی» و شونینگدیک « آسیا- افریقا و لاتین امیریکه سی کینا فستیوالی » گه اساس سالگن ایدی. خلق ارا انجمن هر ایککی ییلده بیر مرته ایکی بویوک قطعه دن مهمان بولیب کیلگن مشهور یازووچیلر و شاعرلر ییغیلیشی نینگ گواهی بولردی، اولر انسان سیورلیک و تینچلیک غایه لرینی اوزلری بیلن آلیب کیتردی. افغانستانلیک مشهور شاعرخلیل الله خلیلی انجمن نینگ دایمی اشتراکچیسی ایدی.

مستقللیکدن کیین هم اوزبیکستان خلقی و دولتی، منطقه ده اوروش خوفی نینگ آلدینی آلیش مقصدیده، قوشنی مملکت افغانستانده دوام ایتیب کیله یاتگن اوروشگه خاتمه بیریش یولیده برچه امکانیتلردن فایده لنیب تینیمسیز سعی و حرکتلر قیلیب کیلدی.

شو ا‌ۉرینده ۱۹۹۹ ییل، ۱۹- ۲۰- جولایده افغانستانده اوروشیب تورگن تامانلر وکیللری، خصوصاً، «طالبان» همده‌ افغانستان نینگ قۉشنی مملکتلری تشقی ایشلر وزیرلری اۉرین‌ باسرلری، روسيه و امریکا قۉشمه‌ شتتلری اشتراکیده تاشکېنتده اسلام کریموف تشبثی بیلن «۶+۲» ملاقات گروهی ییغیلیشی بۉلیب اۉتگنلیگینی اېسله‌ تیب اۉته میز.

مذاکره ‌لر یکونیده افغانستانده‌گی ماجرالرنی تینچ یۉل بیلن حل اېتیش یوزه ‌سیدن تاشکېنت دېکلاراتسیه سی قبول قیلیندی. افسوس که، ۲۰۱۱- ییل ۱۱- سپتمبرده اقشده صادر اېتیلگن تروریستیک حرکتدن سۉنگ، «۶+۲» گروهی فعالیتی توختب‌ قالگن اېدی.

اوزبیکستان دولتی کریموف رهبرلیگیده باش وزیر میر ضیایف همکارلیگی بیلن اوزبیکستان و اورته آسیاده تینچلیکنی سقلب قالیش بیلن بیرگه، فونده مینتلیستیک حرکتلر یاییلیشی آلدینی آلیشده تاریخی رول اوینه دی.

۲۰۱۶ ییل شوکت میر ضیایف اوزبیکستان دولتی پریزیدنتی ایتیب سیلنگندن کیین دولت نینگ ایچکی و تشقی سیاستیده تاریخی اهمیتگه ایگه بولگن کتته اوزگریشلر یوز بیره باشله دی. افغانستان و اوزبیکستان دوستانه مناسبتلری ینگی باسقیچگه کوتریلدی. مملکت اقتصادیاتی بوییچه جهانی گلوبل لشوو دوریده زمان طلبلرینی نظرده توتگن حالده ریفورمه لر اوتکزیش کون دستوریده قوییلدی، فقرالرحیاتی سطحینی کوتریش، ولوته المشووینی ایرکینلشتیریش، توریزم صنعتینی رواجلنتیریش مقصدیده ویزه آلیش شرطلرینی یینگیل لشتریش و باشقه کوپ ساحه لرده مهم اوزگریشلرعملگه آشیریلدی. «خلق بیلن ملاقات و انسان منفعتلری ییلی» دیب اتلگن ۲۰۱۷ ییلده یوکسک دولت اورینلریدن باشلب، اینگ قویی اداره لرگه چه آلیب باریلگن اصلاحاتلر، فقرالرحیاتیده ییغیلیب قالگن کوپ معمالرنی ییچیب بیریش اوچون امکان یره تیب بیردی و خلقنی دولت بیلن یقینلشتیردی.

بیزنیسمینلرگه یاردم و سرمایه یاتقیزیش پروسیجرینی یینگیللشتیرش، ویزه و سالیق معالرینی حل قیلیشگه قره تیلگن تدبیرلر، چیت ایلدن کتته سرمایه لرکیریب کیلیشی اوچون مناسب شرایط یره تیب بیردی.

اوزبیکستان کنستیتوتسیه سی نینگ ۱۷ ماده سیده بیلگیلب قوییلگن دولت تشقی سیاستینی خلاقانه شکلده عملگه آشیریش بوییچه شوکت میرضیایف کنسیپسیه سی نینگ اساسی یونلیش لریدن بیری منطقه ده گی دولتلر بیلن دوستانه مناسبتلرنی کوچیتیریش و رواجلنتیریش و منطقه ده تینچلیکنی سقلش مسئله سی دیب قبول قیلینگن. شو کنسیپسیه اساسیده افغانستان بیلن دوستانه مناسبتلرو تورلی ساحه لرده همکارلیک کوچه یب بارماقده. افغانستانده اوزبیک تیلینی اوقیتیش بوییچه عالی سویه ده کدرلر تربیه لش اوچون شو ییل نینگ ۲۱ جنوری کونی ۱۰۰ ته محصلنی پریزیدنت شوکت میرضیایف تشبثی بیلن ترمذده تشکیل ایتیلگن و افغانستان فقرالرینی اوقیتیشگه مولجل لنگن اوقوو یورتیده قبول قیلیش، ایکی مملکت آره سیده سملوتلر قتنشینی یولگه قوییش و مزاردن هرات گه چه تارتیله دیگن تیمیر یول پروٰژه سینی عملگه آشیریش بوییچه کیلیشوو، افغانستان دولتی بیلن امضالنگن ۲۰ دن آرتیق یقین همکارلیک حجتلری و بشقه بیرقتار کیلیشوولراوشبوسیاست نینگ ثمره سیدیر.

افغانستانده ۴۰ ییلدن بویان دوام ایتیب کیله یاتگن دهشتلی اوروشنی قورال ایشله تیش یولی بیلن ایمس، بلکه مصالحه یعنی مذاکره آرقه لی توخته تیش مفکوره سی، مذکور کنسیپسیه نینگ مهم یونلیشلریدن بیرینی تشکیل ایته دی.

اۉزبېکستان افغانستان معماسینی حل قیلیشده اۉزی نینگ مقصد و پرینسیپل موقفیگه صادق قالماقده. اۉزبېکستان افغانستانده‌گی وضعیتنی برقرارلشتیریشگه کۉمک بېریشده تینچلیک ‌سېور لایحه‌لرنی عملگه آشیریش، قۉشنی دولت نینگ اوزاق مدتلی اوروشدن ویران بۉلگن اقتصادیاتینی تیکلشده اشتراک اېتیش آرقه‌لی اۉز قطعیتینی نمایش قیلیب تورگن.

اۉزبېکستان پرزیدنتی منطقوي همده‌ خلق‌ارا خوفسیزلیکنی تأمینلشده افغانستانده تینچلیک و برقرارلیک اۉرنه‌ تیش نینگ ستراتېژیک اهمیتینی انابتگه آلیب، اېنگ یوقاری مرتبه ‌لی منبرلردن توریب، جهان افکار عامه‌ سی نینگ اعتبارینی افغانستان ماجراسینی حل قیلیش ضرورتیگه قره‌تیب کیلماقده. خصوصاً، شوکت میرضياېف ۲۰۱۷ ییل نینگ سپتمبر آییده بمت باش اسامبله سی نینگ ۷۲- ییغیلیشیده، م ه ت دولت رهبرلری کېنگشی مجلسیده، همده‌ ۲۰۱۷- ییل نینگ نوامبر آییده سمر‌قند شهر‌یده بولیب اۉتگن «مرکزي آسیا: یگانه‌ تاریخ و عمومي کېله‌جک، برقرار رواجلنیش و ترقیات یۉلیده ‌گی همکارلیک» موضوعیده‌ گی خلق‌ارا کنفرانسده سۉزلگن نطقیده «افغانستان معماسینی تینچلیک یولی بیلن حل قیلیش ضرورلیگینی تاکیدلگن ایدی.

شونینگدیک ۲۰۱۸ ییل، ۱۹ جنوری کونی نیویارکده بۉلیب اۉتگن ب م ت خوفسیزلیک کېنگشی نینگ مرکزي آسیا و افغانستان مسئله لریگه بغیشلنگن محاکمه ‌لریده اۉزبېکستان تامانی جاری ییل مارچ آیی نینگ آخریده تاشکینتده «افغانستان — تینچ کېله‌جک سری یۉل» موضوعیده تشقی ایشلر وزیرلری اشتراکیده خلق ارا کنفرانس اۉتکزیلیشینی معلوم قیلدی.

بو خلق‌ارا کنفرانس افغانستانده‌گی تینچلیک مذاکره‌ لری نینگ اساسي تمایللرینی موافقلشتیریش، افغانستان حکومتی همده‌ قوراللی مخالفت اۉرته ‌سیده مذاکره ‌لر آلیب باریش میکانیزمینی ایشلب چیقیش، مذاکره‌ لر جریانینی قۉللب- قوّتلش اوچون خلق‌ارا قۉشمه‌ تدبیرلرنی موافقلشتیریشنی اۉز آلدیگه مقصد قیلیب قۉیگن. تاشکینت کنفرانسی نینگ ثمره‌ دارلیگی و نتیجه‌ دارلیگینی تأمینلش مقصدیده ب م ت باش کاتبی انتونیو گوتېرریش، ب م ت باش کاتبی نینگ افغانستانده‌گی مخصوص وکیلی ته‌ده ‌میچی یمه ‌‌ماتا، اروپا اتفاقی نینگ تشقی ایشلر و خوفسیزلیک مسئله ‌لری بۉییچه‌ عالي وکیلی فېدېریکه ماگیرینی، شونینگدېک، روسيه، ختای، امیریکه، هند، اېران، پاکستان، تورکيه، سعوديه عربستانی همده‌ مرکزي آسیا مملکتلری نینگ تشقی ایشلر اداره ‌لری رهبرلری قتنه ‌شیشی کوتیلماقده.

تاشکېنتده بۉلیب اۉتیشی کوتیله‌ یاتگن کنفرانس تشبثی افغانستانده‌گی وضعیتنی حل اېتیش جریانیگه جلب قیلینگن کۉپلب دولتلراینیقسه روسیه و امریکه قوشمه شتتلری تامانیدن قۉللب- قوّتلنماقده.

اۉزبېکستان پرزیدنتی شوکت میرضيایف گه امریکا قۉشمه‌ شتاتلری پرزیدنتیدن جاري ییل ۲۶-۲۷ مارچ کونلری تاشکېنت شهریده بۉلیب اۉته‌ دیگن افغانستان بۉییچه‌ خلق‌ارا کنفرانس حقیده کیلگن مکتوبده اۉزبېکستان پرزیدنتی نینگ منطقوي یانده شووگه دایر تشبثی قۉللب- قوّتلنگن.

اوزبیکستان تشقی ایشلری وزیری عبدالعزیز کاملوف روسیه تشقی ایشلروزیری سیرگی لاوروف بیلن اوچره شووده اولکه میز افغانستان اوچون اوتکزیله دیگن تینچلیک کنفرانسی اوچون برچه تیارگرلیکلرنی کوریب بولگن دیدی. او بو ییغینگه قتنه شیش اوچون اوزبیکستان چین، امریکه، اوروپا بیرلیگی، ب م ت دن هم دعوت قیلگن دیدی. اونینگ تاکیدلشیچه سعودی عربستانی، بیرلشگن عرب امیرلیکلری، تورکیه هم دعوت بولگن. بو کنفرانسده افغانستان، پاکستان، ایران وهند هم اشترک ایته دی. اونینگ ایتیشیچه کنفرانس تشقی ایشلر وزیرلری سویه سیده اوتکزیله دی.

فبروری آیی نینگ آخرلریده اوزبیکستان تشقی ایشلر وزیری عبدالعزیز کاملوف، تاشکینت کنفرانسیگه اشتراک ایتیش اوچون مسکو، واشنگتن، پیکن، ب م ت، و اوروپا بیرلیگیگه دعوتنامه لر جونه تیلگن، بو ییغین ۲۶-۲۷ مارچده تشقی ایشلر وزیرلری سویه سیده اوتکزیله دی دیگن ایدی..

ع. کاملوف ۲۲ دلو کونی تهرانده ایران اسلام ریسپوبلیکه سی رئیسی حسن روحانی بیلن اوچره شووده باشقه تیگیشلی مسله لر جمله سیده روحانی، افغانستان تینچلیگی بوییچه شو ییل مارت آییده ییغیلیش اوتکزیش بوییچه اوزبیکستان ابتکارینی قوللب قوتله دی.

رسانه لر اتیشیچه تاشکینت خلق ارا کنفرانسیده اوزبیکستان و افغانستان دولتلری پریزیدنتلری اشتراک ایتیب سوزگه چیقه دیلر.

یقینده افغانستان اداره لری قوشنی اولکه گه اوزبیکستان تمانیدن یاردم صفتیده جونتیلگن ۲۵ ته شهر افتوبوسی و اوچته تراکتورنی قبول قیلیب آلدیلر.

خلاصه قیلیب ایتیش ممکن که قوشنی دولتلر اینیقسه افغانستان اسلام دولتی بیلن همکارلیکنی کینگیتیریش و بو اولکه ده کوپ ییللر دوام ایتیب کیلگن اوروشلرگه خاتمه بیریشگه قره تیلگن اوزبیکستان دولتی نینگ جسارتلی تشبثی بیلن تاشکینتده اوتکزیله دیگن تینچلیک خلق ارا کنفرانسی، برچه اشتراک ایته دیگن دولتلر ورسانه لر تمانیدن ایجابی بهالنیب کیلماقده و بوتون منطقه ده تینچلیک و خوفسیزلیکنی تامینلش یولیده قوییلگن بیرتاریخی قدم حسابلنه دی.

پاسخ ترک

Please enter your comment!
Please enter your name here